De kunst van het luisteren

Tips

De kunst van het luisteren

Heb je weleens het idee dat wat je zegt tegen iemand totaal niet lijkt aan te komen? Heb je zelf ook weleens moeite om je hoofd erbij te houden als iemand je iets vertelt? Luisteren is een kunst, vooral als je iemand anders echt probeert te begrijpen. Afhankelijk van de situatie, de persoon en het doel dat je met een gesprek voor ogen hebt kun je op verschillende manieren luisteren.

Waarom is luisteren moeilijk?

Van nature huilen baby’s om aandacht te krijgen. Doen ze dat niet, dan krijgen ze niet wat ze willen. Tijdens je jeugd leer je dus dat als je iets wil, je van je moet laten horen. Extravert zijn en laten weten wat je wil wordt daarom gezien als assertief, doeltreffend, alsof je een leidersmentaliteit hebt. Als je alleen luistert krijg je niet voor elkaar wat je wil, en dit wordt gezien als passief, introvert, alsof je niet ‘presteert’.

Veel mensen stellen zich graag in het middelpunt van de belangstelling. We horen onszelf daarom graag praten, omdat we dan dat middelpunt zijn. Luisteren betekent iemand anders in het centrum van de belangstelling plaatsen.

We denken sneller dan we praten, dus als iemand anders praat, hebben we de neiging afgeleid te zijn door onze eigen gedachten. Je bent al bezig met een mening vormen en bedenken wat je gaat antwoorden, waardoor je minder goed luistert.

Door onze eigen opvattingen en ervaringen filteren we uit wat we willen horen of gewend zijn te horen. Daardoor luister je met een bepaald vooroordeel en kan het zijn dat je de boodschap die de ander wil overbrengen niet ontvangt zoals bedoeld.

Ook kan het voorkomen dat degene die praat zich niet duidelijk uitdrukt, door slechte voorbereiding, of doordat hij of zij zelf met het onderwerp worstelt. Daardoor kan het moeilijk zijn te luisteren.

Waarom is luisteren belangrijk?

Of je naar iemand wil luisteren, is afhankelijk van de situatie, de persoon en het doel dat je met een gesprek wil bereiken. Luisteren kan onder andere als doel hebben een sociale band opbouwen, informatie verzamelen, je mening vormen, of om de gevoelens of motivatie van iemand te weten komen. Er kan ook beleefdheid achter zitten.

luisteren

Manieren van luisteren

Er zijn verschillende manieren van luisteren. Soms luister je omdat je uit beleefdheid het gesprek niet wil afkappen, maar eigenlijk hoor je niet wat de ander zegt. En als er een korte stilte is, grijp je de kans meteen om jouw mening te droppen of te zeggen dat je ervandoor moet.

Als je onzeker bent over een onderwerp, luister je naar de feiten die de ander vertelt. Je wil graag begrijpen wat de ander zegt, dus luister je vooral naar de inhoud.

Met empathisch luisteren wordt bedoeld dat je probeert te begrijpen hoe de ander zich voelt en je te verplaatsen in de ander. En als je een ruzie probeert bij te leggen probeer je je te verbinden met de ander. Je staat open voor elke mogelijkheid om een situatie te bekijken of op te lossen. In de laatste gevallen, als je empatisch wil luisteren of je wil verbinden met de ander, is het nuttig om te weten hoe je een gesprek succesvol kan laten verlopen. Dit kun je doen door te letten op hoe je luistert.

‘Goed’ luisteren
  • Bereid je goed voor op het gesprek. Wat wil je weten? Hoe voel je je bij het gesprek? Denk na over je gevoelens. Om te kunnen vertellen hoe jij erin staat is het belangrijk dat je zelf weet hoe je je voelt. Dit mag je altijd onder woorden brengen.
  • Zorg voor een goede atmosfeer. Zorg ervoor dat jullie op een rustige plek zijn waar jullie niet afgeleid worden. Leg je telefoon weg en doe je laptop uit.
  • Neem een prettige houding aan. Voor jezelf, maar zorg er ook voor dat de ander zich op zijn gemak voelt. Ga bijvoorbeeld niet rechtop voorovergebogen tegen de ander staan, terwijl de ander zit. Dit kan bedreigend overkomen.
  • Stel open vragen. Daarmee toon je interesse en kun je checken of je de ander goed begrepen hebt. Open vragen zijn vragen die je niet met ‘ja’ of ‘nee’ kunt beantwoorden, maar met een uitgebreider antwoord.
  • Vel geen oordeel over de ander. Probeer een open mindset te hebben, sta open voor wat de ander te vertellen heeft zonder te oordelen. Hij of zij is anders dan jij, dus kan hij of zij een andere mening hebben.
  • Als je wil vragen waarom iemand iets gedaan heeft, vraag het dan op een open manier en op vriendelijke toon. Vraag het op de ‘goede’ manier. Bijvoorbeeld ‘vertel eens hoe dat is gebeurd’.
  • Focus je op het gesprek en laat je niet afleiden door bijvoorbeeld je telefoon. Dat scheelt tijd en ergernis.
  • Neem het gesprek goed in je op. Maak desnoods aantekeningen.
  • Ondervraag iemand om zoveel mogelijk te weten te komen. Vragen stellen mag, als de ander niet wil antwoorden geeft hij of zij dat vanzelf aan.
  • Laat stiltes toe. Veel mensen voelen zich ongemakkelijk als er een stilte valt, maar het kan juist heel functioneel zijn. Jullie kunnen de tijd gebruiken om je gedachten op een rijtje te zetten, en je af te vragen hoe je je voelt. Bij een onderhandeling kan het nuttig zijn omdat je de ander dan uit de tent lokt om een tegenbod te doen.
  • Let op lichaamstaal. Door middel van non-verbale communicatie kan iemand zijn reactie verduidelijken of versterken. Ook kan het een reactie verzwakken. Let dus goed op welke lichaamstaal gebruikt wordt.
  • Gebruik zelf ook lichaamstaal, zoals rechtop te gaan zitten, zodat de ander weet dat je naar hem luistert.
  • Blijf rustig, ook als de ander boos of agressief wordt. Benoem het gedrag en laat weten dat je er niet in meegaat.
“If you always do what you’ve always done, you’ll always get what you’ve always got.” ― Henry Ford
Bekijk alle blogposts
Psycholoog.nl