Burn-out

Burn-out

In het kort

  • Een burn-out is een uitputtingstoestand van lichaam en geest, waarbij er langer dan zes maanden sprake is van overspannenheid
  • Klachten zijn moeheid, uitputting, slecht slapen, prikkelbaarheid, emotionele labiliteit, piekeren, gejaagd gevoel, concentratieproblemen en gevoelens van controleverlies
  • Deze klachten worden veroorzaakt door langdurige stress, vaak door het werk
  • Bij een werkgerelateerde burn-out is er sprake van emotionele uitputting, emotionele afstand tot het werk, en gevoelens van lagere competenties
  • Een burn-out komt bij 13% van de mensen voor

Mijn klacht

burn-out symptomenHeb je niet deze maar wel andere klachten? Misschien herken je je in het volgende:

Wat is een burn-out?

Een burn-out is een uitputtingstoestand van lichaam en geest, waarbij er langer dan zes maanden sprake is van overspannenheid. Bij een burn-out voel je je dus uitgeblust en opgebrand (‘burned-out’). Dit wordt veroorzaakt door langdurige stress of overspannenheid, die vaak werkgerelateerd is.

In het dagelijks leven krijgen we te maken met heel veel verplichtingen, problemen en gebeurtenissen. Dit kan veel spanning geven. Deze spanning gaat vaak gepaard met lichamelijke en psychische problemen zoals slapeloosheid, concentratieproblemen, duizeligheid, piekeren, niet tegen drukte/herrie kunnen, en snel overspoeld raken. Als dit soort klachten langer dan zes maanden bestaan en gevoelens van moeheid en uitputting op de voorgrond staan, dan spreken we van een burn-out. Het dagelijks functioneren op het werk, thuis of zelfs in het verkeer lukt niet meer goed. Alles wordt snel teveel, elke mail die beantwoord moet worden, of elke kleine taak zorgt voor extra belasting.

Een burn-out ontstaat niet plotseling, maar geleidelijk. Klachten die al langer aanwezig zijn worden veelal genegeerd. Iemand blijft maar doorgaan tot het echt niet meer kan. Sommige mensen storten letterlijk in. Vaak geven ze zichzelf de schuld en hebben ze het gevoel te falen.

Meestal is er sprake van een combinatie van persoonlijke factoren en de aard van het werk. Persoonlijke factoren zijn: perfectionisme, de lat te hoog leggen of geen nee durven zeggen. Kenmerken van het werk zijn: de druk om te presteren, onzekerheid over het behouden van de baan, saai en onbevredigend werk, weinig steun van leidinggevenden en collega’s of gepest worden op het werk.

Een burn-out wordt vaak veroorzaakt door werkgerelateerde stress, maar dit hoeft niet. Het kan ook in andere situaties optreden, bijvoorbeeld door de combinatie van het huishouden en de zorg voor kinderen, of door extra taken zoals mantelzorg.

In deze video wordt ook uitgelegd wat een burn-out is.

Overspannen of burn-out?

Vaak wordt ‘overspannen’ ook wel een burn-out genoemd, en andersom. Het verschil is niet altijd even duidelijk. In het handboek voor de classificatie van psychische stoornissen is burn-out niet als officiële diagnose opgenomen. Hierdoor bestaat er onduidelijkheid en veel ruimte voor verschillende interpretaties door professionals.

In 2011 is daarom geprobeerd het concept burn-out duidelijker af te bakenen. Hierdoor kan er een betere afstemming tussen professionals plaatsvinden. Er is een landelijke afspraak gemaakt tussen huisartsen, bedrijfsartsen en eerstelijnspsychologen (LESA). Die een duidelijke richtlijn geeft over wat overspanning is, wat een burn-out. Deze afspraak wordt momenteel door huisartsen, bedrijfsartsen en eerstelijnspsychologen in de meeste gevallen gebruikt.

Hieronder lees je de symptomen voor beide situaties:

Burn-out symptomen

Volgens de bovengenoemde richtlijn is er een verschil tussen overspanning en burn-out. Hieronder lees je hoe het precies zit.

Overspanning

Er is sprake van overspanning als voldaan is aan de volgende vier criteria:

  1. Ten minste drie van de volgende klachten zijn aanwezig: Vermoeidheid, gestoorde of onrustige slaap, prikkelbaarheid, niet tegen drukte/herrie kunnen, emotionele labiliteit, piekeren, zich gejaagd voelen, concentratieproblemen en/of vergeetachtigheid.
  2. Gevoelens van controleverlies en/of machteloosheid die optreden als reactie op het niet meer kunnen hanteren van stressoren in het dagelijks functioneren.
  3. Er bestaan significante beperkingen in het beroepsmatig en/of sociaal functioneren.
  4. De symptomen zijn niet uitsluitend toe te schrijven aan een psychiatrische stoornis.
Burn-out

Hiervan wordt gesproken als:

  1. Er is sprake van overspanning, zoals hierboven beschreven.
  2. De klachten zijn langer dan zes maanden aanwezig.
  3. Gevoelens van vermoeidheid en uitputting staan sterk op de voorgrond.

Bij een werkgerelateerde burn-out uiten de spanningsklachten zich vooral in emotionele uitputting, emotionele afstand tot het werk, en gevoelens van lagere competenties.

Doe hier een korte burn-out test

Stressgevoeligheid

Sommige mensen zijn gevoeliger voor (werk)stress dan anderen. Het ervaren van werkgerelateerde stress en overspannenheid is heel subjectief. Je collega kan bij dezelfde hoeveelheid werkdruk geen stress ervaren, terwijl jij wel stress ervaart. Misschien vind jij het geven van een presentatie heel stressvol, terwijl je collega het met plezier doet. Het is per persoon verschillend.

Jouw mate van stressgevoeligheid wordt bepaald door de omgevingsfactoren en hoe je omgaat met een bepaalde situatie. Een drukke periode op je werk (bijvoorbeeld de jaarrekening afsluiten) kan voor jou heel stressvol zijn omdat je thuis midden in een verhuizing zit, maar voor je collega hoeft het niet stressvol te zijn omdat hij niet in deze situatie zit. Ook je persoonlijke eigenschappen hebben invloed op hoe je met stress omgaat. Als je bijvoorbeeld perfectionistisch bent zal het moeilijk zijn taken af te staan en ga je veel zelf doen, waardoor de werkdruk te hoog kan worden. Er zijn een aantal persoonskenmerken die sneller gelinkt worden aan stress, overspannenheid en burn-out:

  • Perfectionisme
  • Heel ambitieus zijn
  • Prestatiegerichtheid
  • Competitief zijn
  • Gehaast zijn, niet ‘niets’ kunnen doen
  • Veeleisend naar jezelf toe zijn, veel van jezelf ‘moeten’
  • Een groot verantwoordelijkheidsgevoel hebben
  • Een grote betrokkenheid bij gezin of werk hebben
  • Streven naar de waardering van anderen
  • Moeilijk ‘nee’ kunnen zeggen
  • Moeilijk je grenzen kunnen aangeven
  • Moeilijk voor jezelf kunnen opkomen
  • Moeilijk steun kunnen vragen
  • Je gevoelens slecht kunnen uiten
  • Weinig zelfvertrouwen hebben

Hoe vaak burn-out?

Een burn-out komt voor bij ongeveer 13% van de mensen. Het komt ongeveer even vaak voor bij mannen als bij vrouwen.

Behandeling burn-out

De eerste stap in de behandeling is de juiste diagnose stellen. Gaat het om overspannenheid of daadwerkelijk een burn-out. Een verkeerde (overschatte) diagnose heeft gevolgen voor zowel werknemer als werkgever. Een werknemer met milde stressklachten kan bij een overschatte diagnose, deze klachten als erger gaan ervaren. Dit brengt een langer herstel met zich mee en meer kosten.

Daarna kan gestart worden met behandeling. Gekeken moet worden wat de grootste stressoren zijn, zodat daarop gericht kan worden. Het herstel gaat in drie stappen: rust nemen en taken afstaan, de oorzaken op een rij zetten en oplossingen bedenken, de oplossingen uitvoeren. Interventies omvatten het toepassen van een een dag- en slaapstructuur, het ondernemen van ontspannende activiteiten, en perspectief bieden. Door middel van stressmanagement, leefstijladvies (slaap, voeding en beweging), of assertiviteitstraining kunnen klachten verminderd worden. Een behandeltraject kan soms lange tijd duren, omdat de klachten hevig kunnen zijn. Het is daarom erg belangrijk psychologische hulp te zoeken.

Vind hier een psycholoog die bij je past.

Tips tegen burn-out

Hieronder vind je enkele tips die de kans op het krijgen van een werkgerelaateerde burn-out verkleinen:

  1. Evalueer regelmatig wat waardevol is in je werk en wat niet
  2. Besteed voldoende tijd aan de taken die je belangrijk vindt
  3. Zeg wat vaker ‘nee’ tegen taken die eigenlijk niet jouw taken zijn
  4. Neem geregeld pauzes, dit vergroot je productiviteit
  5. Onderneem regelmatig ontspannende activiteiten
  6. Creëer voldoende vrije tijd en vakantie zodat je kunt doen wat je wilt
  7. Volg niet één van deze adviezen maar allemaal

Kijk hier voor meer tips in ons blog of doe de burn-out test.

Kampt één van je naasten met een burn-out? Kijk hier voor tips om hiermee om te gaan.

 

Psycholoog.nl