Angst

Angst

In het kort

  • Angst is een emotionele reactie die je klaarmaakt voor dreigend gevaar
  • Je voelt je bezorgd, ongerust, gestresst of bang, waardoor je alert wordt
  • Overmatige angst kan echter verlammend werken, je functioneert niet meer goed
  • Bij een angststoornis is er sprake van overmatige angst, waardoor je situaties die je bang maken gaat vermijden
  • Fobieën zijn de meest voorkomende angststoornissen
  • Veel angststoornissen ontstaan al in de kindertijd
  • Angststoornissen komen bij ongeveer 10% van de mensen voor, vaker bij vrouwen dan bij mannen

Mijn klacht

Heb je last van angst en wil je snel van je klachten af? Vind hier een psycholoog bij jou in de buurt, zonder wachttijd.

Angst symptomen

Heb je niet bovenstaande maar wel andere klachten? Misschien herken je je in het volgende:

Wat is angst?

Angst is een emotionele reactie die je klaarmaakt voor dreigend gevaar. Het gevoel van bang zijn is een normale reactie van je lichaam. Zo kan je lichaam beter reageren op een (mogelijk) gevaarlijke situatie, bijvoorbeeld door hard weg te rennen. Dit gevoel is functioneel en nodig om te overleven. Als je je niet bang voelt wanneer je op het randje van een afgrond staat te wankelen, doe je waarschijnlijk geen stap achteruit. Dit geeft gevaar en mogelijk val je. Angst is dus een hele nuttige emotie.

Angst en vrees

Er is echter wel een verschil tussen reële angst (vrees), of ingebeelde angst. Als je op een randje van een berg staat te wankelen is de angst dat je valt reëel. Deze reële angst wordt ook wel vrees genoemd. Wanneer je bang bent dat je in je slaapkamer een leeuw tegenkomt, is dat niet-reëel en ingebeeld. Dit heet dan angst, omdat angst het anticiperen (vooruitkijken) is op een dreiging in de toekomst. Maar het verschil is soms best lastig.

Vrees gaat meer gepaard met pieken. Bij het waarnemen van gevaar wordt het lichaam in opperste staat van paraatheid gebracht. Dit wil zeggen dat ons lichaam zich voorbereidt om te vechten of te vluchten. De bloeddruk, de hartslag en de bloedsuikerspiegel stijgen. Er gaat meer bloed naar de spieren, longen en hersenen. De ademhaling gaat sneller, zodat het lichaam meer zuurstof krijgt. De spijsvertering wordt op een laag pitje gezet. Er wordt ook minder pijn gevoeld op dat moment.

Angst gaat gepaard met een gespannen gevoel. De persoon stelt zich in op mogelijk gevaar in de toekomst. Dit kan door heel voorzichtig te zijn of bepaalde situaties te vermijden. Het bange gevoel treedt al op voor de gevreesde situatie zich voordoet. De persoon kijkt vooruit en voorziet ernstige dreigingen en negatieve gevolgen. Wanneer de angst zodanig groot is dat het niet meer reëel is, en niet meer bij de situatie past, kan er sprake zijn van een angststoornis. Hierdoor ga je situaties die je bang maken vermijden.

Wat is een angststoornis?

Bij een angststoornis is er sprake van buitenproportionele angst of angst die lang aanhoudt, waardoor situaties die angst geven vermeden worden.

Zowel angst als vrees zijn normaal gesproken van voorbijgaande aard. Bij een angststoornis is dat niet het geval. Mensen kunnen hier maandenlang door geplaagd worden, en is buitensporig in verhouding tot het werkelijke gevaar. Iemand met een spinnenfobie kan een paniekaanval krijgen bij het zien van een spin, terwijl deze volstrekt ongevaarlijk is. Maar dit wordt pas als een stoornis gezien als iemand lijdt onder de angst of als er duidelijke beperkingen zijn in het psychosociaal functioneren. Wie in Nederland bang is voor leeuwen zal daar waarschijnlijk niet veel hinder van ondervinden. En als iemand in het wild een leeuw op zich ziet afkomen, is de angst niet overdreven. Verder dient ook uitgesloten te worden dat de angst geen lichamelijke oorzaak heeft, bijvoorbeeld een bijwerking is van medicatie.

Welke angststoornissen zijn er?

Er wordt onderscheid gemaakt tussen de volgende angststoornissen:

  • Gegeneraliseerde angststoornis
    Gegeneraliseerde (algemene) angst betekent dat iemand bijna constant bang en bezorgd is. Het wordt ook wel de ‘piekerstoornis’ genoemd. Mensen hebben voortdurend een bang voorgevoel. En de angst gaat samen met rusteloosheid en een gespannen gevoel.
  • Sociale angststoornis of sociale fobie
    Mensen hebben hierbij een duidelijke angst voor sociale situaties, omdat zij bang zijn voor het kritisch oordeel van anderen. Daarom worden deze situaties zoveel mogelijk vermeden. Een bekende vorm van een sociale fobie is plankenkoorts. De angst bij plankenkoorts beperkt zich echter vaak alleen tot het openbaar spreken. Andere sociale situaties worden dan niet vermeden.
  • Paniekstoornis
    Een paniekstoornis wordt gekenmerkt door herhaaldelijke paniekaanvallen op onverwachte momenten. Soms is er ook sprake van hyperventilatie. Tijdens een paniekaanval zijn mensen vaak bang dat ze dood gaan.
  • Agorafobie
    Agorafobie is een overmatige angst voor situaties buitenshuis. Agorafobie wordt ook wel pleinvrees, ruimtevrees of straatvrees genoemd, maar ook andere situaties worden vermeden. Mensen voelen zich bang in situaties waarin zij niet makkelijk kunnen ontsnappen of geen hulp kunnen krijgen.
  • Specifieke fobieën
    Een specifieke of enkelvoudige fobie houdt in dat mensen bang zijn voor één bepaald object of bepaalde situatie. De angst of vrees is overdreven in vergelijking met het werkelijke gevaar en leidt tot beperkingen in het dagelijks leven. Voorbeelden zijn: een spinnenfobie, claustrofobie of hoogtevrees.
  • Separatieangststoornis
    Separatieangst is verlatingsangst of scheidingsangst. De persoon bang om gescheiden te worden van thuis of van een belangrijk persoon. Ook is het mogelijk dat iemand constant bang is om de ander te verliezen of dat de ander iets zal overkomen, zoals een ziekte of een ongeval.
  • Selectief mutisme
    Dit is een angststoornis die vrijwel alleen voorkomt bij kinderen. Het kind praat niet in situaties waarin dat wel verwacht wordt, zoals op school. In andere situaties, bijvoorbeeld thuis, praat het kind normaal.

Naast angststoornissen bestaan er meerdere psychische stoornissen waarbij angst en vermijding een rol spelen. Deze stoornissen vallen dan echter niet officieel onder de angststoornissen. Een voorbeeld is de obsessieve-compulsieve stoornis (dwangstoornis), waarbij er angst optreedt bij de gedachte dat je een bepaalde handeling niet uitvoert. De angst wordt weggenomen door de handeling wel uit te voeren, bijvoorbeeld door schoon te maken of het slot vijf keer te controleren. Ook speelt angst een rol bij eetproblemen, en bij een posttraumatische stressstoornis (PTSS) of acute stressstoornis.

Behandeling angststoornissen

Binnenkort vind je hier meer over de behandeling van angststoornissen. Voorbeelden hiervan zijn:

Vind hier een psycholoog die gespecialiseerd is in angst klachten.

Tips voor naasten

Kijk hier voor tips wanneer je naaste last heeft van angst.

Psycholoog.nl