Kleptomanie

Kleptomanie

In het kort

  • Kleptomanie is een stoornis in de impulsbeheersing, waarbij iemand een onbedwingbare behoefte heeft om te stelen
  • Iemand die herhaaldelijk de impuls om te stelen niet kan weerstaan wordt een kleptomaan genoemd
  • Vlak voor het stelen heerst een toenemend gevoel van spanning
  • Tijdens het stelen zijn er gevoelens van lust, voldoening of opluchting
  • Het komt tussen de 0,3 en 0,6% van de mensen voor
  • Vrouwen hebben drie keer vaker kleptomanie dan mannen

Wat is kleptomanie?

Kleptomanie is een stoornis in de impulsbeheersing, waarbij iemand de drang om te stelen niet kan weerstaan. Tegen de impuls om te stelen kan diegene zich niet verzetten. Iemand die dit gedrag vertoont wordt een kleptomaan genoemd. Vaak gaat het om winkeldiefstal. Voordat de diefstal gepleegd wordt, is sprake van een toenemend gevoel van spanning. Tijdens het stelen ervaren mensen met kleptomanie gevoelens van lust, voldoening of opluchting. Achteraf voelen zij zich vaak somber of schuldig over de diefstallen.

Een kleptomaan steelt niet omdat hij of zij die spullen nodig heeft of omdat ze veel waard zijn. Als iemand eten steelt uit armoede of dingen steelt om ze te verkopen, is dat geen kleptomanie. Mensen met kleptomanie kunnen zich de aanschaf best permitteren. Dat deze dingen weinig waarde hebben, blijkt ook uit het feit dat de gestolen spullen vaak weer weggegeven of weggegooid worden. Maar het komt ook wel eens voor dat iemand al deze dingen verzamelt of ze zelfs ongemerkt terug naar de winkel brengt.

Een kleptomaan vermijdt het stelen meestal als ze het risico lopen om direct gearresteerd te worden, bijvoorbeeld als er politieagent in de buurt is. Maar de diefstal is niet gepland en ze houden niet echt veel rekening met de kans om betrapt te worden. Er is ook geen hulp van of samenwerking met anderen.

Het stelen gebeurt niet uit boosheid of wraak. Het is geen uiting van wanen of hallucinaties. En het gedrag kan niet beter verklaard worden door een andere stoornis, zoals een normoverschrijdend-gedragsstoornis of een antisociale persoonlijkheid.

Deze stoornis in de impulsbeheersing begint in veel gevallen tijdens de adolescentie. Over de oorzaak ervan is echter nog weinig bekend. Mogelijk komt de obsessieve-compulsieve stoornis wel vaker voor bij familieleden van mensen met kleptomanie dan onder de algemene bevolking. Dit geldt ook voor het gebruik van middelen, waaronder alcoholverslaving.

Symptomen kleptomanie

Er is sprake van kleptomanie als er wordt voldaan aan de volgende kenmerken:

  • Een herhaaldelijk onvermogen zich te verzetten tegen de impuls om te stelen
  • Deze spullen zijn niet nodig voor eigen gebruik of vanwege de geldelijke waarde ervan
  • Een toenemend gevoel van spanning vlak voor het plegen van de diefstal
  • Het stelen gebeurt niet als een uiting van boosheid of wraak
  • Het is geen reactie op een waan of hallucinatie
  • Het stelen kan niet beter worden verklaard door een andere psychische stoornis

Hoe vaak komt kleptomanie voor?

Bij 4 tot 24% van de mensen die worden gearresteerd voor winkeldiefstal is sprake van kleptomanie. In de algemene bevolking is deze impulsstoornis zeldzaam. Het komt tussen de 0,3 en 0,6% van de mensen voor. Vrouwen hebben de stoornis drie keer vaker dan mannen.

Behandeling kleptomanie

Bij de behandeling van kleptomanie kan medicatie voorgeschreven worden die de impulsen kunnen beheersen. Ook wordt medicatie overwogen wanneer de stoornis samengaat met depressieve klachten. Psychologische behandelingen zijn: cognitieve gedragstherapie en denkbeeldige blootstelling aan de situatie.

Heb je last van onbedwingbare behoefte om te stelen? Vind hier een therapeut bij jou in de buurt.

Psycholoog.nl