Depersonalisatie- / derealisatiestoornis

Depersonalisatie- / derealisatiestoornis

In het kort

  • De depersonalisatie- /derealisatiestoornis is een stoornis in het bewustzijn waarbij iemand zichzelf of zijn omgeving als onwerkelijk en vreemd ervaart
  • Er zijn herhaalde of aanhoudende episoden van:
    • Depersonalisatie: wat inhoudt dat eigen gedrag, gedachten, gevoelens, gewaarwordingen of het lichaam als 'niet-eigen' worden ervaren
    • Derealisatie: wat inhoudt dat de omgeving, mensen of voorwerpen als onecht, wazig, mistig, een luchtbel of viseel vervormd worden ervaren
    • Beide ervaringen
  • Het realiteitsbesef is echter wel normaal
  • Mensen omschrijven het ook wel als 'buiten zichzelf treden'
  • Deze episoden komen vaak voor als gevolg van stress of een traumatische gebeurtenis
  • Deze episoden kunnen uren tot dagen aanhouden
  • Ongeveer 50% van de volwassenen heeft minstens één episode van depersonalisatie of derealisatie meegemaakt
  • Deze episoden worden niet veroorzaakt door alcohol, drugs, of een andere psychische aandoening zoals schizofrenie

Mijn klacht

Gevoel dat ik zweef

Heb je niet bovenstaande maar wel andere klachten? Misschien herken je je in het volgende, of lees hieronder verder over depersonalisatie /derealisatie:

Wat is depersonalisatie / derealisatie

De depersonalisatie- /derealisatiestoornis is een stoornis in het bewustzijn waarbij iemand zichzelf en/of zijn omgeving als onwerkelijk en vreemd ervaart. Deze stoornis behoort tot de dissociatieve stoornissen. Dissociatie houdt in dat er geen eenheid meer is van iemands bewustzijn, geheugen, identiteit, emotie, waarneming, lichaamsbeleving, motorische controle en gedrag. Het past als het ware niet meer bij elkaar. De persoon ervaart het ook als ‘niet eigen’.

Depersonalisatie houdt in dat iemand vervreemd is van zichzelf of zijn lichaam als onwerkelijk beleeft. Vaak heeft iemand het gevoel buiten het eigen lichaam te treden en vanop een afstand naar zichzelf te kijken. Soms heeft de persoon het gevoel dat alles zich in een droom afspeelt. Ook het gevoel te functioneren als een robot komt voor.

Depersonalisatie gaat vaak samen met derealisatie. Derealisatie betekent dat iemand de omgeving of andere mensen als vreemd of onwerkelijk ervaart. Dit kan bijvoorbeeld inhouden dat de omgeving, andere mensen of voorwerpen worden ervaren als onecht, als in een droom of luchtbel, wazig of vervormd. De omgeving kan als levenloos, kunstmatig of kleurloos beleefd worden, waarin de waarneming ook  vreemd is, bijvoorbeeld plat of vergroot. Ook komt het voor dat stemmen of geluiden gedempt of versterkt wordt ervaren.

Ik voel me raar

Depersonalisatie en derealisatie komt veel voor bij mensen met een depressie of die last hebben van angst. Daarnaast komen deze dissociatieve symptomen ook voor bij de acute stressstoornis of de posttraumatische-stressstoornis (PTSS), naast geheugenverlies, flashbacks en emotionele vervlakking. De depersonalisatie-/ derealisatiestoornis komt ook voor bij mensen met een vermijdende-, borderline, of dwangmatige persoonlijkheidsstoornis. De stoornis kan verward worden met een psychose of schizofrenie, maar daarbij is het realiteitsbesef juist verstoord, en bij deze stoornis is dit intact.

Wanneer de symptomen een lichamelijke oorzaak hebben, zoals door bepaalde vormen van epilepsie of het gebruik van drugs of geneesmiddelen, worden de klachten niet als uitingen van een depersonalisatiestoornis gezien.

Herken je bovenstaande punten en wil je snel van je klachten af? Vind hier een psycholoog bij jou in de buurt die gespecialiseerd is in depersonalisatie /derealisatie, zonder wachttijd. Wil je eerst meer informatie? Lees dan verder.

Symptomen depersonalisatie / derealisatie

Er is sprake van een depersonalisatie- of derealisatiestoornis bij de volgende symptomen:

  • Aanhoudende of terugkerende belevingen van depersonalisatie, derealisatie of beide.
    • Depersonalisatie: ervaringen van onwerkelijkheid, vervreemding of alsof de persoon zichzelf van buitenaf waarneemt. Dit betreft de eigen gedachten, gevoelens, gewaarwordingen, gedragingen of het eigen lichaam.
    • Derealisatie: ervaringen van onwerkelijkheid of vervreemding met betrekking tot de omgeving.
  • Tijdens deze episoden is het realiteitsbesef intact.
  • De persoon lijdt onder de symptomen of ervaart beperkingen in het dagelijks leven.
  • De stoornis wordt niet veroorzaakt door het gebruik van alcohol, drugs, medicijnen, epilepsie, of een andere psychische aandoening zoals schizofrenie, paniekstoornis, depressie, acute stressstoornis, posttraumatische-stressstoornis of andere dissociatieve stoornis.

Hoe vaak komt depersonalisatie / derealisatie voor?

Kortdurende ervaringen van depersonalisatie of derealisatie komen heel vaak voor. Ongeveer de helft van de mensen heeft dit minstens één keer in hun leven meegemaakt. Ongeveer 2% van de bevolking kreeg ooit in hun leven de diagnose depersonalisatie- of derealisatiestoornis.

Behandeling depersonalisatie / derealisatie

Wanneer je last hebt van deze verschijnselen, kan medicatie worden ingezet. Er is echter weinig bewijs dat dit effectief is. Een psychologische behandeling is aan te raden en effectief gebleken in het herstellen van het bewustzijn. Sommige mensen zijn helemaal uit hun lichaam en anderen slechts even een klein beetje. Je wilt in ieder geval weer jezelf worden, en zoekt naar inzichten hoe. Psycho-educatie leert je wat depersonalisatie / derealisatie is. Wanneer de symptomen het gevolg zijn van een traumatische gebeurtenis kan EMDR worden ingezet. In therapie ga je door een aantal stappen:

  • Leren aarden en voelen, het terugbrengen van de veiligheid
  • Inzicht krijgen in de thema’s die steeds opkomen, wat triggert angst en paniek enz.
  • Angsten wegnemen en leren loslaten van je gedachten
  • Terugkeren in je lichaam

Wil je zo snel mogelijk van je klachten af? Vind hier een psycholoog bij jou in de buurt, zonder wachtlijst.

Psycholoog.nl