Pesten

Pesten

In het kort

  • Pesten is een vorm van agressie richting anderen
  • Soorten pestgedrag zijn:
    • Fysiek pesten
    • Verbaal pesten
    • Sociaal pesten
    • Cyberpesten
  • Pesters willen vaak macht of zich beter voelen. Ze zijn vaak zelf onzeker
  • 1 op de 6 leerlingen op de basisschool wordt gepest
  • Door meer zelfvertrouwen en voor jezelf op te komen kun je het pesten minderen of stoppen

Wat is pesten?

Ieder kind plaagt weleens of wordt weleens geplaagd. Het kan heel leuk zijn om grapjes met elkaar uit te halen. Daar is niks mis mee. Het wordt echter niet leuk wanneer iemand gekwetst wordt, wordt uitgelachen of buitengesloten wordt. Dit heet pesten.

Pesten is een vorm van agressie en bedoeld om een ander pijn te doen. Het kan lichamelijk pijn doen of het kan geestelijk pijn doen. Als je gepest wordt, maakt dat je onzeker, en daar kun je je leven lang last van hebben.

Pesten op school of bij een sportclub komt veel voor bij kinderen en tieners. Ook onder volwassenen komt het nog steeds voor, zoals bij pesten op het werk of tussen buren onderling.

Slachtoffer zijn is heel erg vervelend. Een gevolg is bijvoorbeeld dat je niet meer naar school durft, dat je slechter slaapt, of dat je slechtere cijfers haalt. Het kan ook zijn dat je je schaamt. Je hoopt dat het ophoudt maar durft er niet over te praten met je ouders. Het treiteren kan uiteindelijk leiden tot psychische klachten zoals eenzaamheid, faalangst en depressie.

Er zijn drie belangrijke kenmerken van pesten:

  • De dader wil de ander pijn doen (lichamelijk of geestelijk). Het is dus altijd een bewuste actie.
  • Het vindt over een langere periode plaats, niet één keer.
  • Er is sprake van een duidelijk machtsverschil. De pester heeft de overmacht. Degene die gepest wordt is bijvoorbeeld: minder sterk, heeft minder vrienden of heeft een lagere sociale status.

Vormen van pesten

Er zijn veel verschillende vormen van pesten. Vier belangrijke staan hieronder op een rijtje:

  • Fysiek. Je wordt bijvoorbeeld achterna gezeten op weg naar huis en geslagen, geschopt of geduwd.
  • Verbaal. Klasgenoten schelden je bijvoorbeeld uit op het schoolplein. Het kan ook zijn dat ze je beledigen of discrimineren.
  • Sociaal. Anderen praten over je buiten je om of ze negeren je. Je wordt buitengesloten. Sociaal pesten doet pijn: je vriendschappen lijden eronder of je reputatie lijdt eronder (hoe je bekend staat bij anderen).
  • Via internet (cyberpesten). Denk bijvoorbeeld aan: een klasgenoot zet een gênante foto van je op Facebook of iemand maakt je belachelijk in een Whatsappgroep.

Waarom pesten mensen?

Sommige mensen lopen iets meer risico om gepest te worden dan anderen. Pesters richten zich vaker op mensen die minder goed voor zichzelf kunnen opkomen. De pester ziet een zwakke plek. Als de gepeste dan hevig reageert, weet de pester dat het raak was. Dit kan er voor zorgen dat hij een nieuw mikpunt heeft voor zijn pesterijen. Met sociale vaardigheden kun je je weerbaarder maken. Voor jezelf opkomen betekent dat je sterk bent, een reden voor een pester om te minderen of op te houden.

Waarom pesten mensen?
  • Een pester wil veel macht over anderen. Het is op zich niet fout om sterk en machtig te willen zijn. Wel blijkt dat kinderen of jongeren die dat graag willen, wat vaker pesten. Ze kiezen een zwak slachtoffer en voelen zich machtig. Dit kan ook zijn omdat ze jaloers zijn op de ander, en hen daarom naar beneden halen.
  • Een pester is onzeker. Met een ‘stoere houding’ hoopt de pester dat er tegen hem of haar opgekeken wordt.
  • Een pester wil graag bij een sterke groep horen. Kinderen of jongeren die graag bij een machtig (populair) clubje willen horen, blijken meer te pesten.
  • Het derde motief geldt alleen bij meisjes. Een pester is vaker depressief. Het lijkt raar, maar pesten kan voor hen dan een uiting van frustratie zijn en een goed gevoel geven. Uiteraard zijn er veel betere manieren om je gelukkig te voelen.

Hoe vaak komt pesten voor?

Pesten komt veel voor. Vooral pesten op school. In verschillende onderzoeken is aan kinderen gevraagd of ze gepest worden. Daar kwam het volgende uit:

  • Bij kinderen tussen de 9 en 11 jaar bleek dat ongeveer 1 op de 6 gepest wordt.
  • Bij kinderen tussen de 11 en 15 jaar bleek dat ongeveer 1 op de 8 gepest wordt. Het lijkt dus vaak voor te komen in de hoogste klassen van de basisschool.

Op de middelbare school wordt de manier van treiteren anders. Het gaat dan vaker om sociaal- en cyberpesten en niet meer om fysiek en verbaal pesten. (link naar paragraaf)

Meisjes en jongens worden ongeveer even vaak gepest. De pesters zijn iets vaker jongens. Zij zijn agressiever. Ze slaan, schoppen, schelden en beledigen meer. Dat geldt natuurlijk niet voor alle jongens. Sociaal pesten komt onder jongens en meisjes evenveel voor.

Gevolgen van pesten

De gevolgen van pesten kunnen divers zijn. Pesten is dus niet altijd te herkennen. De volgende zaken kúnnen er op wijzen dat je kind gepest wordt:

  • Angstig: Je kunt bezorgd, ongerust, gestrest of bang worden
  • Faalangst: Bang het niet goed te doen op het werk of op school.
  • Depressief: Je kunt somber worden
  • Fysieke klachten: Bedplassen bij kinderen, vermoeidheid, weinig eetlust, buikpijn, hoofdpijn, en misselijk.
  • Verminderde schoolprestaties.
  • Eenzaam voelen of weinig sociale contacten.

Anti pesten

Wanneer je gepest wordt is het belangrijk voor jezelf op te komen. Wanneer je een positiever beeld van jezelf hebt, kun je je beter weren tegen pesters. Het bouwen aan je zelfvertrouwen is dus belangrijk. Laat de pester zien dat hij geen macht over je heeft. Een cursus sociale vaardigheden kan zinvol zijn om makkelijker sociale contacten te leggen. Op het werk is het raadzaam steun of hulp te zoeken en het pesten niet te verzwijgen. Ook kun je dingen die gebeuren opschrijven, dit lucht niet alleen op, het kan later ook van pas komen wanneer je alles voor wilt dragen.

Wanneer je kind gepest wordt is het raadzaam er met je kind over te praten en begrip te tonen. Je kind wordt graag door jou gezien en gehoord! Laat je kind vertellen wat er gebeurd is. Vertel het ook aan de leraar of mentor om te kijken welke oplossingen er zijn. Samen kun je kijken naar de beste manier om je kind te weren tegen pesters. Laat je kind weten dat pesters juist zelf vaak onzeker zijn, en misschien wel jaloers zijn. Jouw kind is immers heel speciaal! Je kunt er daarnaast voor kiezen samen een psycholoog te bezoeken om zelfvertrouwen en weerbaarheid op te bouwen. Een positieve thuissituatie en warme gezinsrelaties zorgt ervoor dat slachtoffers beter kunnen omgaan met pestgedrag. Vrienden kunnen ook helpen met het verwerken van pestgedrag.

Psycholoog.nl